Diksiyon Dersi 1: Doğru Nefes

17 Mart 2013 Pazar

Bazı Eş Kökenli Kelimeler


Kelimelerin türediği kökü bulmak, anlam için bir kazı çalışmasıdır. Aynı kökten türeyen kelimeler, terim (ıstılahî) anlam kazansa da anlam akrabalığı sürer.
'k-d-r'dan türeyen eş kökenliler (bazıları):
kader, kadar takdir, miktar, iktidar, kadir, kudret, mukadder, muktedir
'kaa-me' fiilinden türeyen eş kökenliler (bazıları):
kıyam, kıyamet, ikame, ikamet, istikamet, kaim, kavim, kaymakam, kıvam, kıymet, makam, mukavemet, takvim, kayyum, kâmet

Haamit mi, Hamiid mi, Hamit mi?


'Hamit' özel isminde 'a' sesi uzun okunur; her ne kadar özel isimlerde uzatmalar terk edildiyse de, en azından yarım vokal uzun söyleyebiliriz.
aslı Hamid (A uzun) olan isim hamd eden öven anlamındadır (ism-i fail), bir insan eylemini anlatır.
Abdülhak Hamid'in, adı yeni yazıyla 'Abdülhak Hamit' diye yazılınca, 'bu yaştan sonra hem ham oldum hem it' dediği rivayet edilir
Peki Sultan Abdülhamit' deki hamid nasıl söylenir? Bu özel isimde hamid'in a'sı kısa, i'si uzundur.
Hamid (A kısa İ uzun) Allah'ın 99 isminden biridir (Yani Esmâ-i Hüsnâ'dandır.) 'Kendisine hamd edilen', her ne kadar Allah'ın esmasından bazıları insan için kullanılmışsa da en azından edeben kullanılmaz ve bir insana özel isim olacaksa başına 'Abd' (kul) ifadesi getirilir.
Yani aslı 'Abd-ül Hamîd'dir Hamîd'in kulu anlamınadır.
'Abdül' ifadesinin sonunda gelen her isim mutlaka Allah'a isnad edilen bir isimdir.
(Bu notu, rahmetli Nedret Selçuker'in bir anlatımını izleyince yazma ihtiyacı hissettim. Kendisi Abdülhamid'deki hamid'in 'i uzun' olarak okunması gerektiğini, 'padişahın övülmesi'ne bağlıyordu, bence yanlıştı o kısım, yeri gelmişken Hoca'yı da rahmetle analım)
Nisan Kumru

kir-'liler, kabil'ler, ve yanlışlar


'Yalnış' yanlış mı?

'yanlış', 'yalnız'. 'Yalnış' demeyin yanlış olur.
'yanlız' değilsiniz, yalnızsınız.
'yalnış' derseniz, 'yanlız' değil, yalnız kalırsınız.

Karışan 4 'kabil':

kabîl (K kalın İ uzun); sınıf tür soy.. (Mucize kabîlinden bir şeydi... -mucize gibi-... )
kabil (K kalın A uzun); kabul edilebilir, olanaklı, mümkin.. (Buradan atlamak gayri kabildi)
Kâbil (K ince A uzun); Afganistan'ın başkentiç
Kabil (K kalın A uzun); Habil'i öldüren kardeşi..
Türkçe Sorunları Kılavuzu / Necmiye Alpay / Metis Yayınları'dan da yararlanılmıştır.

Karıştırılan üç k'li kelime:

kirpi, 'kipri' dememek gerek.
kibrit, yanlış kullanımı kirpit, kiprit..
kirpik, 'kiprik' olarak yanlış bir kullanımı var
'Kirpi'nin kirpiklerine kibrit değmiş'

Türkçe Dublaj ve Seslendirme Sanatçıları


Yıllar öncesinden hatırladığınız ve asla unutamadığınız bir çok sesi bulabileceğiniz ve zaman içinde yolculuğa çıkıp bazı duraklarda belki hüzün, belki sevinç yaşayacağınız bir çalışma sunuyoruz.
Yerli, yabancı filmler, animasyonlar, reklam seslendirmeleri ve işte ''o sesler'' !
  1. Türkçe Dublaj ve Seslendirme Sanatçıları 1
  2. Türkçe Dublaj ve Seslendirme Sanatçıları 2
  3. Türkçe Dublaj ve Seslendirme Sanatçıları 3
  4. Türkçe Dublaj ve Seslendirme Sanatçıları 4

Türkçe Dublaj ve Seslendirme Sanatçıları

Abdurrahman Palay, Adnan Biricik, Ahmet Taşar, Ali Gül, Ali Poyrazoğlu,Altan Erkekli, Arda Aydın,Atilla Olgaç,Aydoğan Temel,Ayhan Kâhya,Bedia Ener, Berna Başer, Birtanem Candaner, Cahit Şaher, Cihan Ünal, Cüneyt Türel, Çetin Tekindor, Devrim Parscan, Elif Acehan, Engin Altan Düzyatan, Erol Günaydın, Ertuğrul Postoğlu, Fatih Özacun, Fulya Ergüneş, Gülen Karaman, Günyol Bakoğlu, Hakan Vanlı, Haldun Boysan, Haluk Bilginer, İlhan Şeşen, İstemi Betil, Itri Koşar, Jeyan Mahfi Tözüm, Kadir Özübek, Kenan Işık, Köksal Engür, Levent Üzümcü, Mazlum Kiper, Mehmet Atay, Mesud Uz, Metin Serezli, Murat Şen, Müşfik Kenter, Nevin Akkaya, Nevra Serezli, Nur Subaşı, Nüvit Candaner, Okan Bayülgen, Okan Yalabık, Oya Küçümen, Özkan Uğur, Payidar Tüfekçioğlu, Rıdvan Çelebi, Rutkay Aziz, Rüştü Asyalı, Selçuk Yöntem, Sezai Aydın, Sungun Babacan, Şahin Çelik, Şenay Gürler, Tarık Ünlüoğlu, Tarkan Koç, Tijen Par, Tolga Tibet, Toprak Sergen, Toron Karacaoğlu, Tuncel Kurtiz, Tülay Bursa, Uğur Taşdemir, Umut Tabak, Volkan Akyılmaz, Volkan Severcan, Yekta Kopan, Zekai Müftüoğlu, Zeki Atlı, Ziya Kürküt, Ahmet Nasıroğlu, Alev Sezer, Aliekber Diribaş, Ayça Bingöl, Aykut Oğut, Boğaçhan Sözmen, Bora Sivri, Ender Yiğit, Engin Alkan, Ercan Demirel, Figen Sümeli, Gamze Gözalan, Gökhan Akçakara, Hakan Akın, Hakkı Ergök, Kadir Çermik, Kerem Kobanbay, Mehmet Ali Erbil, Oya Prosçiler, Özden Ayyıldız, Özlem Ersönmez, Ruhsar Gültekin, Rüzgar Aksoy, Serkan Altunorak, Süha Çalkıvik, Zeyno Eracar

İlginç bazı kelime akrabalıkları


'Kurabiye' ile 'garip' ve Euro akraba mı? Kurban ile akraba arasında bağlantı, çok karıştırılan nüfuz - nüfus kelimelerinden türeyenler hangileri, iman emniyet mi, hap tohum mudur, hz unvanının kökeni nedir?
 - 'kurb' (K-R-B, قرب ): yakın olma, yakınlık, yaklaşık
Eş kökenlileri: kurban, akraba, takriben, takribi, karabet,
'garib' (Ğ-R-B, غريب): yabancı, yolcu, egzotik, ayrıksı, günbatımı, batı. (Arapça fiilin ikinci anlamı 'yabancı olma, tuhaf olma) türevseldir'
Eş kökenlileri: garip, gariban, garipse-,  garaip, garabet, garp, gurbet, gureba, gurup, kurabiye, mağrip
Eski Yunanca Europē (Batı ülkesi) muhtemelen bir Sami dilinden alıntıdır
'nüfus' (N-F-S, نفوس): kişiler çogul. Tekili, kişi anlamındaki 'nefs'
Eş kökenlileri: nefs, nefis, nufus, nefsani, nefes, enfes, nefaset, teneffüs nefise, nefsiyat
'nüfuz' (N-F-Z, نفوذ): delme, içine girme, içine işleme, sözü geçme, etkili olma
Eş kökenlileri:  infaz, menfez, nüfuz, nüfuz
NOT: Telaffuzu karıştırılan iki kelimedir 'nüfus' ile 'nüfuz'. 'Bölgedeki Türk nüfusu, nüfuzunu artırıyor' cümlesinde, Türklerin bölgedeki etkiliğinin arttığını kastederiz.
'iman' (A-M-N, ايمان): emin olmak güvenmek
Eş kökenlileri: iman, aman, amenna, amentü, emanet, emin, emniyet, mümin, temin, amin emniyet,
'halef (H-L-F, خلف): irinin ardından gelen veya yerine geçen, ardıl
Eş kökenlileri:  halef, halife, hilaf, hilafet, ihtilaf, kalfa, muhalefet, muhalif, muhtelif
NOT: telaffuzu farklılarmış olsa da 'kalfa'da aynı köktentir, 'birinin yerine geçen' anlamındadır.
'habb' (H-B-B, حبّ): tohum, tane, tıpta hap
Eş kökenlileri:  habbe, hap, hububat
'huzur' (H-D-R, حضور ): hazır bulunma, mevcut olma, şimdi ve burada olma
Eş kökenlileri:  huzur, hz., hazer, hazır, hazret, ihzar, müstahzar

Kaynaklar:
Sözlerin soyağacı - Sevan Nişanyan
Misalli Büyük Türkçe Sözlük - İlhan Ayverdi
Kur'an'a Göre Esma-i Hüsna - Mustafa İslamoğlu
 
Ana Sayfa | Reklam Ver |İletişim
Copyright © 2013. Diksiyon Dersleri - Tüm hakları saklıdır. İzinsiz kopyalama yapılamaz!..